Japońskie karpie ozdobne, znane na całym świecie jako Nishikigoi, nie bez powodu określane są mianem „pływających klejnotów” lub „żywych dzieł sztuki”.
Dla niewprawnego obserwatora mogą wydawać się po prostu przypadkowo ubarwionymi rybami, jednak w rzeczywistości podlegają one niezwykle rygorystycznej, wielowiekowej klasyfikacji. Zrozumienie poszczególnych odmian, zasad ułożenia plam oraz docenienie czystości barw to fascynujący element tego hobby, który wciąga tysiące akwarystów na całym świecie. Jeśli pragniesz świadomie budować swoją kolekcję i zależy Ci na rybach o ukształtowanych już cechach, doskonałym wyborem na start będą kolorowe karpie koi od 20 do 30 cm. Osobniki w tym rozmiarze wyraźnie prezentują już potencjał swojej linii genetycznej. Aby ułatwić Ci poruszanie się w gąszczu wschodnich terminów, eksperci związani z marką Narybek.com przygotowali ten wyczerpujący przewodnik, który pomoże Ci rozpoznać najważniejsze odmiany i zaplanować idealną obsadę zbiornika.
Gosanke, czyli Wielka Trójka: Arystokracja każdego stawu
W świecie profesjonalnych wystaw (Koi Shows) najwyżej cenione są trzy klasyczne odmiany, które wspólnie tworzą grupę Gosanke. To absolutny fundament i najbardziej pożądane ryby w każdym prestiżowym zbiorniku. Należą do nich:
1. Kohaku (Biało-czerwony)
Mówi się, że „hodowla koi zaczyna się i kończy na Kohaku”. To najstarsza i najbardziej klasyczna odmiana. Ryba ta posiada śnieżnobiałe ciało (Shiroji), na którym rozmieszczone są intensywnie czerwone plamy (Hi). Idealny Kohaku przypomina białą porcelanę z precyzyjnie namalowanymi, krwistoczerwonymi wzorami. Czerwień nie powinna schodzić poniżej linii bocznej ryby, a krawędzie plam (tzw. Kiwa z tyłu i Sashi z przodu) muszą być ostre jak brzytwa. Biel powinna być nieskazitelna, pozbawiona jakichkolwiek żółtawych czy szarych przebarwień.
2. Taisho Sanke (Trójkolorowy z białą bazą)
Odmiana Sanke to w uproszczeniu Kohaku, do którego dodano czarne plamki (Sumi). Ciało ryby jest białe, pokryte czerwonymi łatami, na których (lub obok których) występują czarne, wyraźne akcenty przypominające małe kamienie lub kleksy atramentu. Żelazną zasadą klasyfikacji Sanke jest to, że czarny pigment nigdy nie może występować na głowie ryby – głowa pozostaje wyłącznie biało-czerwona. Płetwy piersiowe zazwyczaj posiadają delikatne, czarne prążki (Tejima).
3. Showa Sanshoku (Trójkolorowy z czarną bazą)
Showa to ryba, która wizualnie przypomina Sanke, ale jej genetyka i budowa wzoru są zupełnie inne. Showa posiada czarne ciało, na którym występują białe i czerwone wzory. Czerń (Sumi) u Showy jest bardzo dominująca, często tworzy grube, potężne pasy owijające się wokół ciała ryby, schodzące poniżej linii bocznej aż do brzucha. W przeciwieństwie do Sanke, czerń u Showy niemal zawsze występuje na głowie (tworząc charakterystyczne wzory błyskawicy w kształcie litery Y). U nasady płetw piersiowych Showy występuje czarna, zwarta plama (Motoguro).
Utsurimono i Bekko: Minimalizm dwóch barw
Jeśli preferujesz ryby o nieco spokojniejszym, dwukolorowym wyglądzie, te dwie klasy z pewnością przykują Twój wzrok. Choć często mylone przez początkujących, zasada ich rozróżniania jest dość prosta:
- Utsurimono (Utsuri): To ryby o czarnej bazie, na której występuje jeden z trzech kolorów roboczych. Rozróżniamy Shiro Utsuri (czarno-białe, przypominające szachownicę), Hi Utsuri (czarno-czerwone) oraz Ki Utsuri (czarno-żółte). Wzór czerni jest potężny, owija się wokół ciała i występuje na głowie.
- Bekko: To ryby o białej, czerwonej lub żółtej bazie, pokryte drobnymi, czarnymi plamkami. W przeciwieństwie do Utsuri, czerń u Bekko nigdy nie występuje na głowie i tworzy raczej drobne piegi (podobnie jak u Sanke), a nie owijające pasy.
Asagi i Shusui: Niebieskie klejnoty z czerwoną oprawą
To jedne z najstarszych i najbardziej fascynujących odmian, wnoszące do stawu bardzo pożądany, niebiesko-szary odcień, który wspaniale kontrastuje z zielenią wody i klasycznymi, czerwonymi karpiami.
Asagi charakteryzuje się szaro-niebieskim grzbietem. Każda pojedyncza łuska na grzbiecie posiada jasną obwódkę, co tworzy niesamowity, powtarzalny wzór siatki (Retikulation). Boki brzucha, policzki oraz nasady płetw zabarwione są na intensywny, rdzawoczerwony kolor (Hi).
Shusui to po prostu Asagi w wersji Doitsu (bezłuskiej). Ryba ta posiada gładką, skórzastą skórę na całym ciele, z wyjątkiem jednego lub dwóch rzędów ogromnych, lustrzanych łusek ciągnących się wzdłuż linii grzbietu. Połączenie błękitnego grzbietu, czerwonych boków i ogromnych łusek sprawia, że Shusui jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych ryb na świecie.
Odmiany jednokolorowe: Przyjazne giganty i lśniące metale
Zbiornik złożony wyłącznie ze skomplikowanych, wielobarwnych wzorów może wydawać się chaotyczny. Do zbalansowania estetyki stawu Japończycy wykorzystują ryby o jednolitym ubarwieniu, które często pełnią również specyficzną funkcję behawioralną.
- Chagoi i Karashigoi: Chagoi to karp w kolorze herbaciano-brązowym, oliwkowym lub miedzianym, natomiast Karashigoi przybiera barwę musztardową. Pomimo braku jaskrawych wzorów, są to ryby uwielbiane przez hodowców. Dlaczego? Posiadają geny najbliższe dzikiemu karpiowi, co sprawia, że rosną w gigantycznym tempie, często przekraczając metr długości. Co więcej, są niezwykle ufne i łagodne – to zazwyczaj one jako pierwsze podpływają, by pobierać pokarm z ręki właściciela, oswajając przy tym resztę stada.
- Ogon (Hikarimuji): To ryby jednobarwne, ale o strukturze metalicznej, niezwykle mocno odbijające światło słoneczne. Najpopularniejsze to Yamabuki Ogon (czyste, metaliczne złoto/żółć) oraz Platinum Ogon (śnieżnobiały metalik). W głębokiej lub delikatnie zmętniałej wodzie świecą niczym latarnie, wprowadzając do stawu niesamowity blask.
Podsumowanie: Jak budować kolekcję?
Wiedza na temat odmian to klucz do stworzenia harmonijnego, wizualnie zrównoważonego oczka wodnego. Zbyt wiele wielobarwnych ryb może wprowadzić chaos, dlatego profesjonalni hodowcy zawsze dbają o kontrast. Idealna kompozycja często opiera się na mocnym fundamencie z grupy Gosanke (Kohaku, Sanke, Showa), przełamanym metalicznym blaskiem odmiany Ogon, niebieską nutą Asagi oraz dopełnionym wielkim, łagodnym Chagoi, który uspokoi i oswoi całe stado. Pamiętaj, że ostateczny wybór zawsze zależy od Twojego gustu – to Twój staw i to Ty masz czerpać z niego największą radość każdego dnia.